|
Η Κάρπαθος, αναμφισβήτητα, αποτελεί μέχρι τις μέρες μας ένα από τα σημαντικότερα μέρη της Ελλάδας, όσον αφορά τη διατήρηση και το ενδιαφέρον
που παρουσιάζει ο λαϊκός πολιτισμός της και η αυστηρότητα των κοινωνικών δομών της. Γι'αυτό εξάλλου, τις τελευταίες δεκαετίες έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας πολυδιάστατης
επιστημονικής έρευνας (εγχώριας και διεθνούς), με διάφορες προσεγγίσεις ως προς την κοινωνική οργάνωση και τη λαϊκή δημιουργία.
Όμως, όσο κι αν έχει μελετηθεί, πάντα έχει
κάτι νέο να προσφέρει στον ερευνητή που θα ενδιαφερθεί για κάποια πλευρά του πολιτισμού της. Στην μουσική π.χ. η συνάντηση αυτή μας έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσουμε ορισμένους
ενδιαφέροντες σκοπούς πάνω στους οποίους λέγονται οι μαντινάδες και να θαυμάσουμε για άλλη μια φορά τη στιχουργική δεινότητα των Καρπαθίων στα γλέντια, που ανά πάσα στιγμή μπορούσαν
να στηθούν έυκολα και απρογραμμάτιστα. Εκεί μπορούσε επίσης να απολαύσει κανείς παλαιά αφηγηματικά πάνω σε αργούς σκοπούς ή και μακροσκελείς αυτοσχέδιες και μη εξιστορήσεις
γεγονότων του θρύλου και της ιστορίας σε γρήγορη εμμελή απαγγελία, πράγμα που μας θύμιζε τους πλανόδιους ποιηταράδες της Κύπρου.
Στην Κάρπαθο, μέσα στο ενιαίο μουσικοχορευτικό της πρόσωπο, μπορεί κάποιος
-εξοικειωμένος με τη μουσική της έκφραση- να διακρίνει τρεις επιμέρους περιοχές με μικροδιαφορές,
κυρίως σε θέματα ύφους και ρεπερτορίου: Όλυμπος και πάνω (βόρεια) χωριά, μεσοχώρια (Μεσο΄χωρι και Σπόα)
και κάτω (νότια) ζωριά. Όσο πηγαίνουμε από τα κάτω στα πάνω χωριά πρωταγωνιστεί η τσαμπούνα (με συνοδεία
την παλαιού τύπου αχλαδόσχημη λύρα, με δοξάρι με κουδουνάκια), οι σκοποί παίζονται πιο γρήγορα και το
ρεπερτόριο είναι αυστηρότερο και παλαιότερο. Όσο πηγαίνουμε στα κάτω χωριά κυριαρχεί η λύρα και το μελισματικό παίξιμο
(Μεσοχώρι), ενώ εμφανίζεται και το βιολί. Το λάουτο μπήκε στο νησί στον αιώνα μας.
Οι χοροί που συνηθίζονται περισσότερο είναι ο κάτω χόρος, ο γονατιστός, ο πάνω χορός και η σούστα,
ενώ λιγότερο χορεύονται ο ζερβός (σύμφωνα με τη φορά των δείπνων του ρολογιού) και ο αντιπατητής (κυρίως στα μεσοχώρια).
Χοροί σαν τον καλαματιανό, το συρτό και τον μπάλο χορεύονται σπάνια, και κυρίως στο κάτω μέρος του νησιού, το οποίο θεωρείται
και περισσότερο επιρρεπές στις καινοτομίες.
Η Κάρπαθος, παρ'ότι είναι νησί, έχει περισσότερο γεωργοκτηνοτροφικό προσανατολισμό, χωρίς βέβαια
να λείπουν οι ναυτικές ασχολίες. Αυτές όμως είναι περιορισμένης έκτασης και καλύπτουν κυρίως τις τοπικές ανάγκες του εμπορίου,
των μετακινήσεων και της αλιείας. Παρ'όλα αυτά, στο μουσικό της ρεπερτόριο, βρίσκουμε μια ποικιλία θαλασσινών θεμάτων, τόσο
στις μαντινάδες, όσο και σε σχετικά αφηγηματικά τραγούδια, τα οποία μάλιστα σπάνια συναντάμε στην υπόλοιπη Ελλάδα. Στην εκδήλωση,
στο πλαίσο του προγράμματος, ακούστηκαν μερικά από αυτά.
|