Η ρίμα και το δίστιχο στο επίπεδο του ποιητικού λόγου είναι δύο από τα βασικά σημεία διαφοροποίησης του νησιώτικου από το στεριανό τραγούδι, το οποίο συνεχίζει να είναι ανομοιοκατάληκτο και σε τριημίστιχη μουσικοποιητική δομή (ενάμισης στίχος σε κάθε μουσική στροφή). Τριημίστιχη μορφή στο νησιώτικο τραγούδι βρίσκουμε μόνο σε λίγα παλαιά αφηγηματικά τραγούδια (π.χ. συρματικός Καρπάθου). Επίσης, ο ποιητικός αυτοσχεδιασμός και οι πεταχτές μελωδίες που αποτελούν κοινό τόπο στο νησιώτικο τραγούδι ελλείπουν στο στεριανό, το οποίο χαρακτηρίζεται περισσότερο από το αέναο στόλισμα της μελωδίας.
   Σε επίπεδο θεματολογίας το ελέυθερο τραγούδι με τον επικολυρικό χαρακτήρα, το λεγόμενο <<κλέφτικο>> της στεριανής Ελλάδας, σχεδόν ελλείπει από το μεγαλύτερο μέρος του νησιώτικου χώρου.

   Άλλα σημεία διαφοροποιήσης είναι:
   Οι χρησιμοποιημένες κλίμακες : ανημίτονες στη στεριανή Ελλάδα (κυρίως στην Ήπειρο και τη Θεσσαλία), παρουσία ημιτονίου στο νησιώτικο τραγούδι.Πιθανόν αυτή η διαφορά να συμβάλλει περισσότερο από καθετί άλλο στην άμεσα αναγνωρίσιμη διαφορά ακούσματος, <<ήθους>> όπως λέγεται, μεταξύ ελληνικού στεριανού και νησιώτικου τραγουδιού.
   Οι χρησιμοποιούμενοι ρυθμοί και χοροί : Τρίσημοι, τετράσημοι, πεντάσημοι και επτάσημοι στη Νότια, αλλά και οκτάσημοι, εννιάσημοι και δωδεκάσημοι στη Βόρεια στεριανή Ελλάδα, που αντιστοιχούν σε χορούς όπως π.χ. τσάμικος, στεριανός συρτός, καλαματιανός κλπ. Αντίθετα, στη νησιώτικη Ελλάδα κυριαρχεί ο δίσημος ρυθμός, που αντιστοιχεί στους επικρατέστερους χορούς (συρτός και μπάλος που έχουν τη μεγαλύτερη διάδοση, αλλά και σούστα, πηδηχτός κλπ.), χωρίς να λείπουν οι άλλοι ρυθμοί. Χοροί όπως ο καλαματιανός, ο ζεϊμπέκικος και ο καρσιλαμάς που αντιστοιχούν σε ασύμμετρους ρυθμούς (επτάσημος, εννιάσημος), θεωρούνται από τους νησιώτες κατά κάποιον τρόπο ξενόφερτοι, είτε από το Μοριά είτε από τη Μ.Ασία. Επιπλέον στη γενικότητα τους οι νησιώτικοι χοροί χαρακτηρίζονται (σε αντιδιαστολή προς τους περισσότερους στεριανούς) από την ελαφράδα στις κινήσεις, το σουστάρισμα στα γόνατα και τα χαμηλά πηδήματα των πρωτοχορευτών.
   Τέλος τα χρησιμοποιούμενα όργανα :
   Σε αντίθεση με την τυπική στεριανή κομπανία (κλαρίνο, βιολί, λαούτο, σαντούρι, ντέφι), με προεξάρχον όργανο το κλαρίνο ή την παλαιότερου τύπου ζυγιά ζουρνάς-νταούλι, τα νησιώτικα τραγούδια έχουν συνδεθεί με τις ζυγιές βιολί ή λύρα με λάουτο. Ιδιαίτερα διαδεδομένη ήταν παλαιότερα (κυρίως στα γλέντια ανοιχτού χώρου) η ζυγιά τσαμπούνα με ταμπούνα με τουμπάκι ή λύρα (συνήθως με δοξάρι με κουδουνάκια) και σταμπούνα, τα λεγόμενα <<λυροτσάμπουνα>>. Όργανα σαν το κανονάκι, το σαντούρι, το ούτι, το κλαρίνο, το τουμπελέκι ή και τα χάλκινα είναι περιορισμένης χρήσης και τοπικής διάδοσης και συνδέονται περισσότερο με τον αστικό μικροασιάτικο χώρο (με επίκεντρο τη Σμύρνη στην ακμή της) και τις επιδράσεις που αυτός εξασκούσε σε όλο σχεδόν το Αιγαίο.